Zrozumieć galaktyczne fuzje

O północy 24 listopada ruszył kolejny projekt w uniwersum Galaxy Zoo. Jest to Galaxy Zoo Mergers. Ma on na celu zrozumienie mechanizmu kosmicznych kolizji prowadzących do fuzji galaktyk. Projekt działa na zasadzie apletu napisanego w technologii Java na podstawie wcześniejszych programów stworzonych na potrzeby pracy doktorskiej przez Johna Wallina. Ma on obliczać mając podstawowe parametry skutki zbliżenia się i ewentualnego zderzenia galaktyk.
Działanie samego apletu przedstawia się następująco. Otrzymujemy jakiś wzorzec zderzenia galaktyk do sklasyfikowania. Uruchamiamy symulację, w której dwie galaktyki zbliżają się do siebie nadlatując za każdym razem z innych stron, w innym kierunku i z różna prędkością. Naszym zadaniem jest ocenić, czy, któryś z powstałych w wyniku symulacji obrazów końcowych jest w jakimś stopniu podobny do wzorcowego. Jeśli tak zaznaczamy go. Jeżeli nie kontynuujemy symulowanie. Kiedy już znajdziemy 8 podobnych następuje kolejny etap, w którym mamy wskazać trzy najbardziej podobne spośród wytypowanych wcześniej.
Pomysł ciekawy, lecz muszę przyznać, że przynajmniej u mnie aplet często odmawia posłuszeństwa, nie reaguje na klikanie. Nie udało mi się jeszcze przeanalizować w pełni nawet jednego zderzenia. Może na razie jest to wersja testowa, która w miarę upływu czasu będzie udoskonalana - zobaczymy.

Nowy zestaw zdjęć

Przez kilka ostatnich dni klasyfikując galaktyki można było znaleźć zdjęcia wyglądem nieco różniące się od dotychczasowych. Stripe 82, bo tak nazwany został zestaw nowych obrazów, dodano jako jedne z najlepszych, najgłębszych fotografii w galaktycznym Zoo. Powstały one przez nałożenie na siebie obrazów z rejonu nieba, które teleskop SDSS przeglądał najczęściej w poszukiwaniu gwiazd zmiennych, wybuchów supernowych. W ten sposób obrazy te mają ponoć najlepsza jakość spośród tych, które dane nam było do tej pory oglądać. Przykładowe zdjęcie ze zbioru Stripe 82:
Jak dla mnie są one nieco za wyraźne. W dużym zbliżeniu zawierają sporo tak zwanego "szumu" i są nieco prześwietlone.
Jednak w obserwacjach kosmosu im dłużej robione jest zdjęcie, tym więcej szczegółów na nim widać. Trzeba przyznać, że powracanie w te same rejony nieba na pewno wydłużyło czas naświetlania, może więc po prostu nie zostały one odpowiednio obrobione. A może zwyczajnie się nie znam ;)
Powyższe zdjęcia przedstawiają ten sam fragment nieba. Pierwsze z podstawowego zbioru SDSS, drugie z zestawu Strupe 82. Trzeba przyznać, że w oddaleniu rzeczywiście wydają się one być lepsze.
Badacze postanowili dodać zestaw ponad 40 tysięcy zdjęć do zbioru. Więc chcąc, nie chcąc co jakiś czas natkniemy się na którąś z galaktyk ze zbioru Stripe 82.

Polowanie na supernowe

10 sierpnia pod patronatem Galaxy Zoo ruszył nowy projekt. Jak głosi tytuł na stronie głównej tegoż projektu Galaxy Zoo Supernovae is a Zooniverse project. Oznacza to że nasze galaktyczne Zoo się rozrasta. Tym razem będziemy polować na supernowe, czyli bardzo masywne gwiazdy, które kończą swój żywot w wielkiej kosmicznej eksplozji. Wybuchy te są niesłychanie gwałtowne i uwalniają niewyobrażalne wręcz ilości energii, tak iż błysk eksplozji przewyższa niejednokrotnie swym blaskiem całą galaktykę, w której znajdowała się umierająca gwiazda.
Naszym zadaniem w projekcie dotyczącym supernowych jest... jak zwykle ocenianie. Tym razem naszym oczom ukażą się trzy obrazki na raz. Pierwszy to obraz nowy - zdjęcie, które zostało zrobione pewnej galaktyce stosunkowo niedawno. Drugi to obraz komputerowy składający się z komputerowo połączonych wcześniejszych zdjęć, tak by wyeliminować ewentualne drobne, chwilowe, zmiany w otoczeniu galaktyki, jak np przelatujące asteroidy, satelity - jest to obraz odniesienia. Ostatni obraz jest już całkowicie wygenerowany przez komputer na zasadzie odejmowania zdjęć, nowego od odniesienia. Dzięki temu zabiegowi w razie pojawienia się supernowej widzimy ja wyraźnie, a jej otoczenie nie jest pełne innych świecących obiektów. następnie odpowiadamy podobnie jak w podstawowym galaktycznym Zoo na kilka pytań, a resztę pracy zostawiamy już naukowcom ;)
Jedynym mankamentem tego projektu jest fakt, że co jakiś czas wyświetla się komunikat, iż w dzisiejszym dniu nie ma już więcej zdjęć do sklasyfikowania. Nie wiem czy jest to spowodowane nowością projektu, czy po prostu badacze nie nadążają z dostarczaniem internautom nowych obiektów do klasyfikowania. Pożyjemy zobaczymy.
Strona projektu dostępna jest pod tym adresem.

Polska wersja Galaxy Zoo 2

Druga faza projektu “Galaxy Zoo” doczekała się jak na razie jedynej, narodowej, polskiej wersji językowej. Od dziś całe galaktyczne Zoo dostępne jest dla naszych rodaków w ojczystym języku. Wszystkie opisy na stronie projektu, przyciski i funkcjonalności przetłumaczone zostały na język polski. Będzie to zapewne duże udogodnienie zwłaszcza dla młodszej części społeczności Polaków zaangażowanych w ogólnoświatowy projekt klasyfikowania galaktyk. Dużej, bo ok 10 tysięcznej społeczności użytkowników aktywnych w przeciągu kilku miesięcy. Wszystkie teksty i instrukcje, które można znaleźć w serwisie przetłumaczyło dwoje nowych członków polskiego zespołu GalaxyZoo Marta Kotarba oraz Mirosław Kołodziej.
Na razie nic nie wiadomo, czy powstaną kolejne wersje językowe jednego z najpopularniejszych projektów astronomicznych skierowanych do internautów.

Odwrócone obrazy

Mniej więcej od połowy marca w GalaxyZoo dostępna jest nowa funkcja Inverted images. Obrazy klasyfikowanych galaktyk mogą być wyświetlane w odwróconych kolorach. Funkcja ta może być pomocna w niektórych przypadkach. Zawsze spojrzenie na klasyfikowany obiekt z nieco innej perspektywy może pomóc w zauważeniu szczegółów, które do tej pory nam umykały. Przynajmniej tak twierdzi ekipa galaktycznego Zoo ;) Wypada więc chyba uwierzyć bardziej doświadczonym badaczom.

Czwarta edycja GLOBE at Night

Już niebawem - 16 marca - rusza czwarta edycja ogólnoświatowego programu badania "ciemności" nieba - GLOBE at Night.
Głównym celem projektu jest określenie wpływu sztucznych źródeł światła na widoczność gwiazd na niebie. Dodatkowym jest uświadomienie ludziom, że w dzisiejszych czasach bardzo trudno jest już znaleźć miejsca gdzie można podziwiać na prawdę ciemne niebo, a życie w rejonach miejskich umożliwia obserwowanie jedynie najjaśniejszych gwiazd.
W tym roku po raz pierwszy badania prowadzone będą dwiema metodami. Pierwsza, to tak jak do tej pory porównywanie odpowiedniej konstelacji z mapkami dostarczonymi przez organizatorów. Drugą będą badania jasności nieba nad miastami z wykorzystaniem specjalistycznej aparatury.
Tym razem będziemy wpatrywać się w gwiazdozbiór Oriona, a żeby dodać do projektu swoją cegiełkę wystarczy wejść an witrynę programu i postępować zgodnie z krokami, które tam są umieszczone. Główne czynności, które musimy wykonać, to określić własne położenie na Ziemi, znaleźć konstelację Oriona na niebie w ok godzinę po zachodzie Słońca, porównać to co zauważyliśmy z mapkami i wysłać raport.
Badania potrwają do 28 marca.
Witryna projektu: GLOBE at Night

Ze starym Zoo już jest ok

Okazało się, że problemy z błędami wyskakującymi na stronie pierwszego galaktycznego zoo były jedynie przejściowe. Tym samym cały czas możemy się cieszyć możliwościami, które oferowała nam tamta edycja projektu.
Całe szczęście już myślałem, że w poszukiwaniu asteroid będę musiał przeglądać bazę SDSS na piechotę :D
Pierwsza odsłona projektu dostępna jest pod tym adresem.

Błędy na stronie GalaxyZoo1

Podczas wyświetlania strony starej wersji GalaxyZoo występują błędy. Uniemożliwiają one całkowicie korzystanie z tej edycji serwisu.
Przyznaję, że od kilku dni tam nie zaglądałem, więc nie jestem pewny, czy problem ten nie trwa już jakiś czas. Miejmy nadzieję, że jest są tylko chwilowe kłopoty, a nie całkowite wstrzymanie działania pierwszego galaktycznego Zoo. Ponieważ nowsza edycja nie daje takich możliwości przeglądania obiektów jak starsza, a jedynie bardziej zaawansowane klasyfikowanie, mogłoby to oznaczać odejście części użytkowników z programu. Mnie taka sytuacja na pewno w pewnym stopniu by zniechęciła.

Bardzo jasny asteroid

Poniższe zdjęcie pokazuje jedną z najjaśniejszych znalezionych przeze mnie asteroid.

Tak wyraźne i jasne planetoidy to nie częsty widok. Nie jestem pewny czy za tą jaskrawość odpowiada jej wielkość, niewielka odległość od Słońca, czy też zwyczajnie dobra jakość zdjęcia. Tak czy inaczej okaz ten wart jest wyszczególnienia. Jest to już 53 znaleziona przeze mnie planetoida (z czego 49 ma własne ID w bazie SDSS) od chwili kiedy skupiłem swoja uwagę na ich poszukiwaniu.
Teraz szukam asteroid w pobliżu obecnie ocenianych galaktyk, jednak na przejrzenie czeka ponad 10 tys zdjęć obiektów, które sklasyfikowałem zanim rozpocząłem poszukiwania planetoid. Całkiem więc możliwe, że wielkie mrowie kosmicznych głazów czeka na nich, by zostać dostrzeżonymi. Tylko czy znajdę chwilę, żeby przejrzeć dokładnie to wszystko jeszcze raz...

Galaxy Zoo 2 - Wystartowało!

Jak donosi Galaxy Zoo Blog, o czym z resztą możemy się sami przekonać - 16 lutego wystartowała nowa odsłona projektu.
Nowa wersja sprawia jeszcze sporo problemów. Nie wszystko jeszcze działa jak powinno na dodatek działa powoli, bardzo powoli. Kolejnym "utrudnieniem" jest konieczność ponownego zarejestrowania się, ale dość już o wadach.
Nowa odsłona projektu to nie tylko nowy silnik, ale przede wszystkim nowe zadania oceny stojące przed użytkownikami. Teraz będziemy musieli określić więcej parametrów klasyfikowanych galaktyk. Jak zwykle najwięcej dotyczy galaktyk spiralnych. Odbywa się to w kilku krokach, przy czym możemy wrócić do poprzedniego. Nie martwcie się jednak - tak jak i przypadku w poprzedniej części ułożono całkiem przydatny tuorial.
Dużą zmianą w stosunku do poprzedniej części jest to, że teraz nie musimy się już koncentrować na samym obiekcie centralnym, ale mamy też popatrzeć na jego najbliższe otoczenie - zwłaszcza czy w jego pobliżu nie ma czegoś nietypowego.
Jeśli tak - będziemy musieli ustalić rodzaj obiektu. W odróżnieniu do pierwszej odsłony tutaj oprócz fuzji możemy określić jeszcze czy jest on pierścieniem, soczewką, galaktyką nieregularną, czy ma zakłócenia (np "rysy" na zdjęciu).
Kolejną nowością jest tu tzw Galaxy Wars - czasem po sklasyfikowaniu galaktyki mamy porównać ją z inną lub innymi. Zawsze dodane jest w takim wypadku pytanie i musimy ocenić, która galaktyka bardziej pasuje jako odpowiedź.
Jak na razie całą zabawę klasyfikowania psuje powolne działanie systemu, co niestety trzeba podkreślić. Jednak trwają prace nad poprawieniem jej stabilności i szybkości. Czekając na poprawę można już coś sklasyfikować ;)

Galaxy Zoo 2

Już od jakiegoś czasu krążyły wieści, że szykuje się nowa, druga wersja Galaxy Zoo. Niedawno na stronie projektu pojawiła się informacja, że Galaxy Zoo 2 już niebawem wystartuje.
Jednocześnie nadal można klasyfikować obiekty w pierwotnej wersji, tyle że jej adres zmienił się na http://zoo1.galaxyzoo.org/

Dobry przykład soczewkowania grawitacyjnego?

Porządkując znalezione do tej pory obiekty natrafiłem na kilka, które mogą być przykładami soczewkowania grawitacyjnego. Soczewkowanie grawitacyjne jest zjawiskiem zakrzywiania promieni świetlnych pochodzących od jakiegoś dalszego obiektu w polu grawitacyjnym pewnej masy (np galaktyki lub grupy galaktyk). Oba takie obiekty muszą leżeć w jednej linii z obserwatorem.

Nie jestem pewny, czy będąca na pierwszym planie galaktyka eliptyczna na prawdę soczewkuje znajdującą sie za nią jakąś inną galaktykę, ale wygląda na poważnego kandydata do miana soczewki, chyba najlepszego i najwyraźniejszego spośród tych, które do tej pory znalazłem. Jego numer w SDSS to 587729408616562836.

Podwójna planetoida?

Podczas przeglądania zgromadzonych do tej pory ciekawych obiektów natrafiłem na interesujące zdjęcie. Możliwe, że obraz ten przedstawia podwójną planetoidę, czyli jedną większą i obiegającą ją mniejszą asteroidę-satelitę. Takie podwójne planetoidy nie są wcale rzadkością. Jednym z najlepiej poznanych układów tego typu jest planetoida 243 Ida i jej księżyc Daktyl, który został odkryty podczas przelotu sondy Galileo w 1993 roku.

Możliwe zatem, że i przedstawione na tym zdjęciu - duża asteroida oraz ta mniejsza (pod nią, nieco na lewo) tworzą układ.
Najczęściej jednak nawet planetoidy podwójne, w których żaden ze składników nie jest o wiele większy od drugiego, jak np 90 Antiope, poruszają się względem siebie po względnie ciasnych jak na kosmiczne warunki orbitach przez co z Ziemi najczęściej obserwowane są jako pojedyncze asteroidy. Zwłaszcza jeśli planetoidy takie są dość małe rzędu kilkuset metrów do kilku kilometrów.
Niewykluczone więc, że mamy tu do czynienia jedynie z dwiema pojedynczymi planetoidami, jedną bliżej nas, drugą dalej, które po prostu ułożyły się niemal w jednej linii z Ziemią. Tak czy inaczej przypadek ten na pewno jest ciekawy.
Numery obiektów w bazie SDSS to odpowiednio 587732771054420207 (jaśniejsza asteroida) oraz 587732771054420206 (ciemniejsza).

Przygotowania do uruchomienia

Silnik serwisu i bazy wyłowionych przeze mnie obiektów jest już niemal na ukończeniu. Jednocześnie trwają też prace nad obróbką tych zgromadzonych do tej pory danych oraz wybieranie najlepszych z nich.
W trakcie prac narodził się kolejny pomysł. Serwis może również zachęcać internautów, by skorzystali z zaproszenia i pomogli w projekcie GalaxyZoo jednocześnie przekonując się, że może to być świetna zabawa.
Dodatkowo pojawią się na nim porady dla początkujących poszukiwaczy, ponieważ nauczony doświadczeniem wiem, że człowiek często ma wątpliwości, co do tego z czym ma do czynienia oraz jak wykorzystać wbudowane w Galaktyczne Zoo narzędzia.
Już niebawem można się wiec spodziewać wstepnego uruchomienia serwisu.

Start serwisu

Serwisu, a może połączonych serwisów...
Od jakiegoś czasu zastanawiałem się nad założeniem stronki, która pomagałaby mi w klasyfikacji galaktyk oraz prowadzić swoje statystyki.
Pomysł ten kołatał się w mojej głowie już dłuższy czas, a teraz prace nad nim w końcu ruszyły z miejsca.
Dodatkowo stopniowo poznając zalety silnika, który oferuje Blogger postanowiłem część z wyników moich poszukiwań zamieszczać tutaj. W końcu Wszechświat oferuje tyle pięknych i oszałamiających niekiedy widoków, że szkoda ich nie pokazać :) Dlatego też na blog ma w założeniu pełnić rolę czegoś w rodzaju newstlera, a stronka... jeszcze do końca nie wiem ;D